HIV en testosteronvervanging

Testosterontekort wordt vaak gezien bij zowel mannen als vrouwen met hiv. Endocriene afwijkingen, die de productie van testosteron kunnen beïnvloeden, worden sinds de vroegste dagen van de pandemie al lang erkend als een complicatie van hiv (hoewel het over het algemeen in verband wordt gebracht met ziekte in een laat stadium).

Recent onderzoek heeft echter aangetoond dat bijna een op de vijf mannen met hiv een tekort aan testosteron heeft gedocumenteerd, ongeacht het aantal CD4-cellen, de virale belasting of de behandelingsstatus. Evenzo wordt testosterondeficiëntie gezien bij een op de vier hiv-positieve vrouwen, meestal in de context van ernstig, onverklaarbaar gewichtsverlies (hiv-verspilling).

De rol van testosteron

Testosteron is het steroïde hormoon dat centraal staat in de ontwikkeling van de testikels (testikels) en prostaat bij mannen, evenals bij de bevordering van secundaire mannelijke geslachtskenmerken (bijv. droge spiermassa, botmassa, haargroei). Testosteron is ook belangrijk voor vrouwen bij het in stand houden van een normale spier- en botmassa, zij het ongeveer 10% minder dan bij mannen.

Bij zowel mannen als vrouwen is testosteron essentieel voor iemands algehele gezondheid en welzijn, en draagt ​​het bij aan iemands kracht, energieniveau en libido.

Daarentegen wordt uitputting van testosteron geassocieerd met:

• Verlies van droge spiermassa
• Bloedarmoede
• osteoporose
• Insuline-resistentie
• Verhoogde lipiden (vet en/of cholesterol) in het bloed
• Verhoogd onderhuids vet in de buik

Testosterontekort

Testosterondeficiëntie bij mannen met hiv wordt grotendeels geassocieerd met een endocriene afwijking die mannelijk hypogonadisme wordt genoemd, waarbij de functie van de mannelijke geslachtsklieren (testikels) is aangetast, wat resulteert in een verminderde productie van geslachtshormonen die verder gaat dan wat zou worden verwacht van de specifieke leeftijd van een man.

In de algemene bevolking is bekend dat hypogonadisme voorkomt bij ongeveer één op de 25 mannen in de leeftijd van 30 tot 50 jaar, en stijgt tot één op de 14 tussen de 50 en 79 jaar. Daarentegen is de incidentie onder mannen met hiv net zoveel als vijf keer groter.

Hypogonadisme kan worden veroorzaakt door een defect in de teelballen zelf (primair) of door een disfunctie buiten de teelballen (secundair). Bij volwassen mannen met hiv:

• Primair hypogonadisme is goed voor ongeveer 25 procent van de gevallen. Het kan worden veroorzaakt door schade aan de teelballen als gevolg van een infectie (inclusief enkele opportunistische infecties), teelbalkanker of door fysiek trauma aan de teelballen (hoewel schade aan een enkele testikel niet noodzakelijkerwijs correleert met verminderde productie van testosteron).
• Secundair hypogonadisme is verantwoordelijk voor de overige 75 procent en is meestal gerelateerd aan neuro-endocriene stoornissen waarbij de interactie tussen het zenuwstelsel en het endocriene systeem aanzienlijk verminderd is. Hoewel er zeldzame gevallen zijn waarin HIV schade aan de hypofyse veroorzaakt, veroorzaakt HIV zelf niet de stoornis. In plaats daarvan wordt hypogonadisme waargenomen in de aanwezigheid van veel chronische ziekten, waarbij aanhoudende ontsteking en niet-specifiek gewichtsverlies worden gezien als associatieve factoren.

Hypogonadisme kan ook worden veroorzaakt door bof in de kindertijd of misbruik van anabole steroïden. Het is niet aangetoond dat hiv-medicatie bijdraagt ​​aan hypogonadisme.

Symptomen

Hypogonadisme bij volwassen mannen wordt gekenmerkt door lage serumtestosteronspiegels (bloed) en een of meer van de volgende symptomen:

• Spierverlies
• Verminderde energie en uithoudingsvermogen
• Depressie, prikkelbaarheid, concentratieproblemen
• Vergroting van borstweefsel (gynaecomastie)
• Minder gezichts- en lichaamshaar
• Toename van buikvet
• Verlies van botmassa (osteoporose)
• Testiculaire krimp
• Seksuele disfunctie (bijv. erectiestoornis, verminderd ejaculaat, laag libido, moeite met het bereiken van een orgasme)

Testen en diagnose

De diagnose wordt gesteld door de hoeveelheid testosteron in het bloed te meten, waarvan er drie verschillende subtypes zijn. Wanneer een test wordt uitgevoerd, zullen de resultaten zowel het totale testosteron (alle subtypes) van een persoon onthullen als een van de drie subtypes die vrij testosteron worden genoemd.

Vrij testosteron is gewoon een type testosteron waaraan geen eiwit is gehecht, waardoor het cellen kan binnendringen en receptoren kan activeren die andere subtypes niet kunnen. Het wordt beschouwd als de meest nauwkeurige maatstaf voor testosterontekort, ondanks dat het slechts 2-3% van de totale bevolking vertegenwoordigt. Op zichzelf wordt totaal testosteron als minder nauwkeurig beschouwd, omdat de resultaten normaal kunnen lijken als andere niet-vrije subtypes verhoogd zijn.

Testen moeten vroeg in de ochtend worden uitgevoerd, aangezien de niveaus in de loop van de dag tot 20% kunnen fluctueren. “Normale” niveaus zijn gewoon die binnen het referentiebereik van het laboratorium. Deze bereiken kunnen variëren, maar liggen ter illustratie ongeveer tussen:

• 250-800 ng/dL voor totaal testosteron, en
• 50-200 pg/mL voor gratis testosteron.

Een beoordeling van “normaal” kan echter niet alleen op basis van cijfers worden gemaakt. Testosteronniveaus hebben de neiging om na de leeftijd van 40 elk jaar met ongeveer 1-2% te dalen. Daarom is wat “normaal” kan zijn voor een 60-jarige man niet hetzelfde voor een 30-jarige. Beoordelingen moeten op individuele basis worden gemaakt met uw behandelende zorgverlener.

Behandeling

Als de diagnose hypogonadisme wordt bevestigd, kan testosteronvervangingstherapie geïndiceerd zijn. Intramusculaire testosteroninjecties worden meestal aanbevolen, die lage bijwerkingen hebben als fysiologische doses worden gebruikt en aangepast door de behandelende zorgverlener. Door de FDA goedgekeurde opties zijn onder meer Depo-testosteron (testosteroncypionaat) en Delatestryl (testosteron-enanthaat).

Gemiddeld worden er om de twee tot vier weken injecties gegeven. Om de effecten van fluctuerende testosteronniveaus – die soms dramatische schommelingen in stemming, energie en seksuele functie kunnen veroorzaken – te voorkomen, worden vaak lagere doses en kortere doseringsintervallen gebruikt.

Bijwerkingen van de behandeling kunnen zijn:

• Acne en/of vette huid
• Haaruitval of dunner worden van haar
• Zwelling van voeten, enkels of lichaam
• Slaapapneu
• Ontwikkeling van borstweefsel (gynaecomastie)
• Bloedproppen
• Vergroting van de prostaat

Testosteronvervangingstherapie kan ook de versnelling van reeds bestaande prostaatkanker veroorzaken. Daarom zullen de prostaatspecifieke antigeen (PSA) niveaus van een patiënt tijdens de therapie worden getest en gecontroleerd.

Alles bij elkaar bieden intramusculaire injecties een kosteneffectieve optie voor de behandeling van hypogonadisme, met associatieve toename van alertheid, welzijn, libido, droge spiermassa en erectievermogen. Nadelen zijn onder meer de regelmatige bezoeken van de zorgverlener en het toedienen van doseringen.

Orale, transdermale en topische gelmiddelen zijn ook beschikbaar en kunnen in bepaalde gevallen van toepassing zijn. Bespreek deze met uw zorgverlener.

Hypogonadisme bij hiv-positieve vrouwen

Bij vrouwen wordt testosteron geproduceerd in de eierstokken en de bijnieren. Net als bij mannen is het een belangrijk hormoon voor het behoud van een normale spier- en botmassa, evenals voor energie, kracht en libido.

Hoewel hypogonadisme veel minder vaak voorkomt bij vrouwen met hiv, kan het voorkomen en komt het meestal voor in de context van hiv-verspilling en gevorderde ziekte. De implementatie van ART kan in veel gevallen verspilling en de hypogonadale toestand omkeren.

Er zijn momenteel geen vaste richtlijnen voor de behandeling van vrouwelijk hypogonadisme en de behandelingsmogelijkheden zijn beperkt. Hormoonvervangingstherapie (HST) kan voor sommigen geschikt zijn, terwijl het gebruik van testosteron op korte termijn de zin in seks, de spiermassa en het energieniveau kan verbeteren.

Er zijn echter nog steeds onvolledige gegevens over het gebruik van testosteron voor de behandeling van hypogonadisme bij premenopauzale vrouwen met hiv. Praat met uw zorgverlener over mogelijke bijwerkingen. Testosteron wordt niet aanbevolen voor vrouwen die zwanger zijn of zwanger willen worden.