Een overzicht van het rustelozebenensyndroom bij multiple sclerose

Draagt RLS bij aan uw vermoeidheid?

Onderzoek toont aan dat mensen met multiple sclerose (MS) ongeveer vier keer meer kans hebben op het rustelozebenensyndroom (RLS) dan mensen in de algemene bevolking. Het rustelozebenensyndroom is een slaapstoornis die vaak gepaard gaat met spontane, schokkende beenbewegingen die periodieke beenbewegingen worden genoemd.

Het syndroom kan de slaap verstoren en bijdragen aan de algemene vermoeidheid die vaak voorkomt bij mensen met MS.

Symptomen

RLS is een bewegingsstoornis die wordt gekenmerkt door onaangename gevoelens in de benen die gepaard gaan met een behoefte om te bewegen. De sensaties kunnen zijn:

Pijnen
Trekken
jeuk
Een gevoel van beestjes die onder de huid kruipen
tintelingen
strakheid
Elektrische of schokkende sensaties

Deze symptomen treden meestal op tijdens rustperiodes, vooral ’s nachts, en worden verlicht door beweging. Ze kunnen het moeilijk maken om in slaap te vallen of door te slapen, wat resulteert in slapeloosheid.

Als u RLS heeft, draagt dit waarschijnlijk bij aan uw MS-gerelateerde vermoeidheid door ervoor te zorgen dat u slaapt. Dit wordt secundaire vermoeidheid genoemd, omdat de vermoeidheid het gevolg is van symptomen of slapeloosheid. (De primaire oorzaak van vermoeidheid voor mensen met MS is de demyelinisatie van zenuwen en het ziekteproces van MS zelf.)

Oorzaken

RLS kan verband houden met afwijkingen in neurotransmitters die helpen bij het reguleren van spierbewegingen of in het deel van het centrale zenuwstelsel dat automatische bewegingen regelt.

Volgens onderzoek lopen mensen met MS met een ernstiger ziekteverloop – primair progressieve MS (PPMS) – en laesies in hun cervicale ruggenmerg een groter risico op het rustelozebenensyndroom.

Diagnose

Het rustelozebenensyndroom wordt gediagnosticeerd als aan de volgende criteria wordt voldaan:

Er is een drang om de benen te bewegen (meestal veroorzaakt door of gepaard gaand met ongemakkelijke of onaangename sensaties in de benen).
Deze bewegingsdrang wordt erger als je stil bent (meestal liggend, maar het kan ook zitten).
Bewegen verlicht (tenminste gedeeltelijk) de drang om te bewegen of het onaangename gevoel.
De drang is ’s nachts veel erger dan overdag.

Hoewel deze symptomen te wijten kunnen zijn aan het rustelozebenensyndroom dat samen met multiple sclerose voorkomt, moet u weten dat MS zelf ook symptomen kan veroorzaken die lijken op (en kunnen worden aangezien voor) RLS.

Extensorspasmen: deze treden op wanneer een ledemaat verstijft en de persoon niet in staat is het gewricht te buigen. Deze zorgen ervoor dat de ledemaat, meestal een been, van het lichaam wordt weggetrokken. Spierspasmen hebben meestal invloed op de quadriceps (de grote spieren aan de voorkant van de dij), waardoor het onderbeen wordt gestrekt. Sommige extensiespasmen kunnen zelfs zo plotseling en sterk zijn dat de persoon uit een stoel of bed kan vallen. Extensor spasmen zijn onwillekeurige bewegingen, in plaats van een “drang”. Ze worden niet verlicht door beweging, maar kunnen het gevolg zijn van proberen te bewegen, zoals omdraaien in bed of proberen naar een rolstoel te gaan.
Paresthesieën: deze omvatten onaangename gewaarwordingen die voornamelijk in de onderbenen en voeten voorkomen. Ze voelen als gevoelloosheid of tintelingen, of als spelden-en-naalden. Deze gevoelens zijn ook heel verschillend van de onaangename gewaarwordingen van RLS, omdat er geen verlichting van is wanneer de persoon in beweging is. Ze zijn ook meestal zowel overdag als ’s nachts aanwezig.

Uw zorgverlener kan de nuances onderscheiden en het is handig om een gedetailleerd verslag te geven van wanneer u symptomen ervaart.

Beensymptomen door MS

Spasmen zijn onvrijwillig
Onaangename gewaarwordingen en spierverstijving worden niet verbeterd door beweging
Sensaties aanwezig dag en nacht

Beensymptomen als gevolg van RLS

Beweging veroorzaakt door een drang
Meestal erger ’s nachts
Onaangename gewaarwordingen verminderd met beweging

Behandeling

Afhankelijk van hoe vaak uw rustelozebenensyndroom optreedt, kunnen de volgende behandelingen worden gebruikt:

Geestelijk stimulerende activiteiten, zoals kruiswoordpuzzels maken
Vermijden van verzwarende factoren, waaronder mogelijk bepaalde medicijnen
Matige regelmatige lichaamsbeweging
Verminderde inname van cafeïne
Voor symptomatische verlichting – wandelen, fietsen, de aangedane ledematen weken en beenmassage, inclusief pneumatische compressie
Neurontin (gabapentine), dat wordt gebruikt voor de behandeling van neuropathische pijn, een veel voorkomend symptoom bij patiënten met multiple sclerose
Benzodiazepines of benzodiazepine-agonisten, zoals Valium (diazepam) en Klonopin (clonazepam): deze zijn met succes gebruikt, maar kunnen ook leiden tot verergering van de vermoeidheid. Ze zullen waarschijnlijk alleen worden gebruikt als je een week of twee per keer wat hulp nodig hebt, omdat ze verslavend kunnen zijn.
Medicijnen die dopamine in de hersenen verhogen, zoals Requip (ropinirol) en Mirapex (pramipexol)

Behandelingsopties voor het rustelozebenensyndroom

Een woord van Heel goed

Als u MS heeft, ervaart u waarschijnlijk diverse onaangename gewaarwordingen, evenals vermoeidheid en slaapproblemen. Veel mensen met MS zeggen dat vermoeidheid hun meest invaliderende symptoom is. Voeg slapeloze nachten toe als gevolg van RLS, en het kan het verschil betekenen tussen “rondkomen” en volledig onvermogen om te functioneren. Gelukkig is het rustelozebenensyndroom goed te behandelen. Als u RLS-symptomen heeft, is een bezoek aan uw neuroloog op zijn plaats.