Waarom stijgt de bloedsuikerspiegel ondanks dat u op dieet bent?

U kunt zich verward of gefrustreerd voelen wanneer uw bloedsuikerspiegel stijgt ondanks dat u op dieet bent. U vermindert suiker, vermijdt zoete dranken en controleert uw portiegroottes, maar uw bloedglucosetestresultaten blijven hoog. Deze situatie heeft verschillende oorzaken. Elke oorzaak heeft een duidelijk biologisch mechanisme. Wanneer u deze mechanismen begrijpt, kunt u effectiever reageren.

Redenen waarom uw bloedglucosespiegel stijgt, zelfs als u op dieet bent

1. U eet nog steeds meer koolhydraten dan uw lichaam aankan

Zelfs als u een dieet volgt, eet u mogelijk nog steeds meer koolhydraten dan uw lichaam goed kan verwerken. Koolhydraten worden in ons spijsverteringsstelsel afgebroken tot glucose. Deze glucose komt in onze bloedbaan terecht.

Als u insulineresistentie of diabetes heeft, reageren uw cellen niet goed op insuline. Insuline helpt normaal gesproken glucose vanuit het bloed naar de cellen te transporteren. Wanneer uw cellen insuline weerstaan, blijft glucose in uw bloed achter. Dit mechanisme verhoogt uw bloedsuikerspiegel.

U denkt misschien dat u heel weinig koolhydraten eet, maar voedingsmiddelen zoals rijst, brood, fruit, melk en zelfs sommige groenten bevatten koolhydraten. Grote porties kunnen uw insulinerespons overweldigen. Deze overbelasting leidt tot een hoge bloedsuikerspiegel na de maaltijd.

2. Uw lever geeft te veel glucose af

De lever slaat glucose op in de vorm van glycogeen. Als u niet eet, breekt uw lever glycogeen af en geeft glucose af aan het bloed. Uw lever maakt ook nieuwe glucose aan via een proces dat gluconeogenese wordt genoemd.

Als u insulineresistentie heeft, onderdrukt insuline de glucoseproductie in de lever niet effectief. Door deze insulineresistentie kan uw lever glucose afgeven, zelfs als uw bloedsuikerspiegel al hoog is.

Deze overproductie in de lever is vaak de oorzaak van een hoge nuchtere bloedsuikerspiegel in de ochtend. Deze stijging in de ochtend wordt soms het dageraadsfenomeen genoemd. Hormonen zoals cortisol en groeihormoon stijgen in de vroege ochtend. Deze hormonen stimuleren uw lever om meer glucose af te geven. Dit hormoon effect verhoogt uw bloedsuikerspiegel nog voordat u iets eet.

3. Stresshormonen verhogen uw bloedsuikerspiegel

Wanneer u stress voelt, geeft uw lichaam hormonen zoals cortisol en adrenaline af. Deze stresshormonen bereiden uw lichaam voor op actie. Ze verhogen de hartslag en bloeddruk. Ze verhogen ook de bloedsuikerspiegel.

Cortisol stimuleert uw lever om meer glucose te produceren. Adrenaline vermindert de effectiviteit van insuline. Deze gecombineerde werking van hormonen verhoogt de glucose in uw bloed.

Emotionele stress, slecht slapen, ziekte en pijn kunnen allemaal deze stressreactie activeren. Zelfs als u streng op uw voeding let, kan dit effect van stresshormonen uw bloedsuikerspiegel verhogen.

4. Slaaptekort verergert insulineresistentie

Als u niet genoeg slaapt, wordt uw lichaam resistenter tegen insuline. Slaaptekort verhoogt het cortisolgehalte. Deze verhoging van cortisol verhoogt de bloedsuikerspiegel.

Slecht slapen heeft ook invloed op hormonen die de eetlust reguleren. U kunt meer honger krijgen en trek krijgen in koolhydraatrijke voedingsmiddelen. Zelfs als u probeert uw dieet onder controle te houden, maakt deze hormonale onbalans het moeilijker om uw glucosespiegel onder controle te houden.

Deze slaapgerelateerde insulineresistentie kan de nuchtere bloedsuikerspiegel en de bloedsuikerspiegel na de maaltijd verhogen.

5. Verborgen suikers en bewerkte voedingsmiddelen

Sommige verpakte voedingsmiddelen bevatten toegevoegde suikers, zelfs als op het etiket ‘gezond’ of ‘vetarm’ staat. Sauzen, dressings, yoghurt en ontbijtgranen bevatten vaak toegevoegde suikers.

Wanneer u deze voedingsmiddelen eet, breekt uw spijsverteringsstelsel de toegevoegde suikers af tot glucose. Deze suikeropname verhoogt uw bloedsuikerspiegel snel.

Sommige bewerkte voedingsmiddelen bevatten ook geraffineerd zetmeel. Het geraffineerde zetmeel wordt snel afgebroken tot glucose. Deze snelle afbraak veroorzaakt een scherpe stijging van de bloedsuikerspiegel.

6. U eet te weinig, wat een hormonale reactie veroorzaakt

Een zeer streng dieet kan averechts werken. Wanneer u te weinig eet, voelt uw lichaam dat het uithongert en reageert het door stresshormonen zoals cortisol en glucagon te verhogen.

Glucagon geeft de lever het signaal om opgeslagen glucose vrij te geven. Cortisol verhoogt de glucoseproductie. Deze overlevingsreactie is bedoeld om de energievoorziening op peil te houden. Deze hormonale reactie kan echter uw bloedsuikerspiegel verhogen, vooral als u al insulineresistentie heeft.

7. Ziekte of infectie verhoogt de bloedsuikerspiegel

Wanneer u een infectie heeft, activeert uw immuunsysteem een ontstekingsreactie. Uw lichaam geeft stresshormonen af om de infectie te bestrijden.

Deze hormonen verhogen de glucoseproductie in de lever. Ze verminderen ook de insulinegevoeligheid. Deze immuunreactie verhoogt de bloedsuikerspiegel, zelfs wanneer u minder eet dan normaal.

Veel mensen merken dat hun bloedglucosetestresultaten hoger zijn tijdens een verkoudheid, griep of andere ziekten. Deze ziektegerelateerde stijging van de bloedglucose verbetert vaak na herstel.

8. Sommige medicijnen verhogen de bloedsuikerspiegel

Bepaalde medicijnen verhogen de bloedsuikerspiegel als bijwerking. Voorbeelden hiervan zijn corticosteroïden, sommige antidepressiva, bepaalde bloeddrukmedicijnen en sommige antipsychotica.

Corticosteroïden verhogen de glucoseproductie in de lever sterk. Ze verminderen ook de insulinegevoeligheid in spier- en vetweefsel. Dit medicijneffect kan de bloedsuikerspiegel aanzienlijk verhogen.

Als uw bloedsuikerspiegel stijgt nadat u met een nieuw medicijn bent begonnen, moet u dit medicijneffect met uw arts bespreken.

9. Gebrek aan lichaamsbeweging vermindert het glucoseverbruik

Onze spieren gebruiken glucose als energiebron. Wanneer u uw lichaam beweegt, nemen spiercellen glucose uit uw bloed op. Voor deze glucoseopname is niet altijd een grote hoeveelheid insuline nodig.

Als u langdurig zit en lichaamsbeweging vermijdt, gebruiken uw spieren minder glucose. Hierdoor blijft glucose in uw bloedbaan achter.

Regelmatige lichaamsbeweging verbetert de insulinegevoeligheid. Zonder lichaamsbeweging kan uw bloedsuikercontrole verslechteren, zelfs als u zorgvuldig op uw voeding let.

10. Gewichtstoename of verborgen gewichtstoename verhoogt de insulineresistentie

Zelfs een kleine toename van lichaamsvet, vooral vet rond de buik, kan de insulineresistentie verslechteren. Vetweefsel geeft ontstekingsstoffen af. Deze ontstekingsstoffen verstoren de insulinesignalering.

Deze ontsteking vermindert het vermogen van cellen om op insuline te reageren. Als gevolg daarvan blijft glucose in uw bloed achter.

U kunt een dieet volgen, maar als de totale calorie-inname nog steeds hoger is dan uw behoefte, kan er geleidelijk gewichtstoename optreden. Deze gewichtstoename maakt de glucoseregulatie moeilijker.

11. Hormonale veranderingen beïnvloeden de bloedsuikerspiegel

Hormonen hebben een sterke invloed op de regulering van de bloedglucose. Bijvoorbeeld:

• Tijdens de menstruatiecyclus kan progesteron de insulineresistentie verhogen.
• Tijdens de menopauze kunnen veranderingen in het oestrogeengehalte de insulinegevoeligheid verslechteren.
• Schildklieraandoeningen kunnen het metabolisme en de glucosebalans veranderen.

Deze hormonale veranderingen kunnen de bloedsuikerspiegel verhogen, zelfs als uw dieet hetzelfde blijft.

Wat u kunt doen

Als uw bloedsuikerspiegel stijgt ondanks een dieet, moet u niet aannemen dat uw inspanningen hebben gefaald. In plaats daarvan moet u het volgende onderzoeken:

• Uw totale koolhydraatinname en portiegrootte
• Uw slaapkwaliteit
• Uw stressniveau
• Uw lichamelijke activiteit
• Recente ziekte
• Veranderingen in medicatie
• Hormonale aandoeningen

Mogelijk moet u bloedonderzoek laten doen om uw nuchtere bloedglucose, geglycosyleerd hemoglobine, schildklierfunctie en andere metabole markers te controleren. Een zorgprofessional kan u helpen de belangrijkste oorzaak te achterhalen.