Auto-immuunhepatitis: symptomen, diagnose en behandeling

Overzicht

Auto-immuunhepatitis is een leverontsteking die optreedt wanneer het immuunsysteem van het lichaam levercellen aanvalt. De exacte oorzaak van auto-immuunhepatitis is onduidelijk, maar genetische en omgevingsfactoren lijken in de loop van de tijd op elkaar in te werken bij het veroorzaken van deze ziekte.

Onbehandelde auto-immuunhepatitis kan leiden tot littekenvorming in de lever (cirrose) en uiteindelijk tot leverfalen. Wanneer auto-immuunhepatitis echter vroeg wordt gediagnosticeerd en behandeld, kan deze vaak onder controle worden gehouden met medicijnen die het immuunsysteem onderdrukken.

Een levertransplantatie kan een optie zijn wanneer auto-immuunhepatitis niet reageert op medicamenteuze behandelingen of in gevallen van gevorderde leverziekte.

Symptomen van auto-immuunhepatitis

Tekenen en symptomen van auto-immuunhepatitis variëren van persoon tot persoon en kunnen plotseling optreden. Sommige mensen hebben weinig problemen in de vroege stadia van deze ziekte, terwijl anderen tekenen en symptomen ervaren, waaronder:

• Vermoeidheid
• Buikpijn
• Geelverkleuring van de huid en het oogwit
• Een vergrote lever
• Abnormale bloedvaten op de huid (spinnenangiomen)
• Huiduitslag
• Gewrichtspijn
• Verlies van menstruatieperioden

Wanneer moet u een arts raadplegen?

Als u tekenen of symptomen heeft waar u zich zorgen over maakt, ga dan naar een arts.

Oorzaken van auto-immuunhepatitis

Auto-immuunhepatitis treedt op wanneer het immuunsysteem van het lichaam, dat normaal gesproken virussen, bacteriën en andere ziekteverwekkers aanvalt, zich op de lever richt. Deze aanval op de lever kan leiden tot chronische ontstekingen en ernstige schade aan de levercellen. De reden waarom het lichaam zichzelf aanvalt is onduidelijk, maar onderzoekers denken dat auto-immuunhepatitis veroorzaakt kan worden door de interactie van genen die de werking van het immuunsysteem controleren en door blootstelling aan bepaalde virussen of medicijnen.

Soorten auto-immuunhepatitis

Artsen hebben twee hoofdvormen van auto-immuunhepatitis geïdentificeerd.

• Type 1 auto-immuunhepatitis. Dit is het meest voorkomende type van de ziekte. Dit type kan op elke leeftijd voorkomen. Ongeveer de helft van de mensen met auto-immuunhepatitis type 1 heeft andere auto-immuunziekten, zoals coeliakie, reumatoïde artritis of colitis ulcerosa.
• Type 2 auto-immuunhepatitis. Hoewel volwassenen auto-immuunhepatitis type 2 kunnen ontwikkelen, komt dit het meest voor bij kinderen en jongeren. Andere auto-immuunziekten kunnen dit type auto-immuunhepatitis vergezellen.

Risicofactoren

Factoren die het risico op het ontwikkelen van auto-immuunhepatitis kunnen verhogen zijn onder meer:

• Vrouw zijn. Hoewel zowel mannen als vrouwen auto-immuunhepatitis kunnen ontwikkelen, komt deze ziekte vaker voor bij vrouwen.
• Een geschiedenis van bepaalde infecties. Auto-immuunhepatitis kan zich ontwikkelen nadat u bent geïnfecteerd met de mazelen, het herpes simplex- of het Epstein-Barr-virus. Deze ziekte houdt ook verband met een hepatitis A-, B- of C-infectie.
• Erfelijkheid. Er zijn aanwijzingen dat een aanleg voor auto-immuunhepatitis in de familie kan voorkomen.
• Een auto-immuunziekte hebben. Mensen die al een auto-immuunziekte hebben, zoals coeliakie, reumatoïde artritis of hyperthyreoïdie (de ziekte van Graves of de ziekte van Hashimoto), hebben een grotere kans om auto-immuunhepatitis te ontwikkelen.

Complicaties van auto-immuunhepatitis

Auto-immuunhepatitis die onbehandeld blijft, kan permanente littekens in het leverweefsel veroorzaken (cirrose). Complicaties van cirrose zijn onder meer:

• Vergrote aderen in de slokdarm (esophageal varices). Wanneer de bloedsomloop door de poortader geblokkeerd is, kan het bloed terugstromen naar andere bloedvaten, vooral de bloedvaten in de maag en de slokdarm. De bloedvaten zijn dunwandig en omdat ze gevuld zijn met meer bloed dan ze moeten dragen, is de kans groot dat ze gaan bloeden. Massale bloedingen in de slokdarm of maag uit deze bloedvaten zijn een levensbedreigende noodsituatie die onmiddellijke medische zorg vereist.
• Vloeistof in de buik (ascites). Leverziekte kan ervoor zorgen dat grote hoeveelheden vocht zich in uw buik ophopen. Ascites kunnen ongemakkelijk zijn en de ademhaling verstoren, en zijn meestal een teken van vergevorderde cirrose.
• Leverfalen. Deze aandoening treedt op wanneer uitgebreide schade aan de levercellen het voor de lever onmogelijk maakt om adequaat te functioneren. Op dit punt is een levertransplantatie nodig.
• Leverkanker. Mensen met cirrose hebben een verhoogd risico op leverkanker.

Diagnose van auto-immuunhepatitis

Tests en procedures die worden gebruikt om auto-immuunhepatitis te diagnosticeren zijn onder meer:

• Bloedtesten. Door een bloedmonster op antilichamen te testen, kunt u auto-immuunhepatitis onderscheiden van virale hepatitis en andere aandoeningen met vergelijkbare symptomen. Antilichaamtests helpen ook bij het vaststellen van het type auto-immuunhepatitis dat u heeft.
• Leverbiopsie. Artsen voeren een leverbiopsie uit om de diagnose te bevestigen en om de mate en het type leverschade vast te stellen. Tijdens deze procedure wordt een kleine hoeveelheid leverweefsel verzameld met behulp van een dunne naald die via een kleine incisie in uw huid in uw lever wordt gebracht. Het monster wordt vervolgens voor analyse naar een laboratorium gestuurd.

Behandeling van auto-immuunhepatitis

Ongeacht welk type auto-immuunhepatitis u heeft, het doel van de behandeling is om de aanval van het immuunsysteem op uw lever te vertragen of te stoppen. De behandeling helpt de progressie van de ziekte te vertragen. Om dit doel te bereiken heb je medicijnen nodig die de activiteit van het immuunsysteem verlagen. De initiële behandeling bestaat meestal uit prednison. Een tweede medicijn, azathioprine (Azasan, Imuran), kan naast prednison worden aanbevolen.

Prednison kan, vooral als het langdurig wordt gebruikt, een breed scala aan ernstige bijwerkingen veroorzaken, waaronder diabetes, dunner wordende botten (osteoporose), gebroken botten (osteonecrose), hoge bloeddruk, staar, glaucoom en gewichtstoename.

Artsen schrijven prednison doorgaans in een hoge dosis voor gedurende ongeveer de eerste maand van de behandeling. Vervolgens verlagen ze, om het risico op bijwerkingen te verminderen, de dosis geleidelijk in de daaropvolgende maanden, totdat ze de laagst mogelijke dosis bereiken die de ziekte onder controle houdt. Het toevoegen van azathioprine helpt u ook bijwerkingen van prednison te voorkomen.

Hoewel u een paar jaar na het begin van de behandeling mogelijk een remissie ervaart, keert de ziekte vaak terug als het medicijn wordt stopgezet. Afhankelijk van uw situatie heeft u mogelijk een levenslange behandeling nodig.

Levertransplantatie

Als medicijnen de voortgang van de ziekte niet kunnen stoppen of als u onomkeerbare littekens (cirrose) of leverfalen krijgt, is de resterende optie een levertransplantatie.

Tijdens een levertransplantatie wordt uw zieke lever verwijderd en vervangen door een gezonde lever van een donor. Bij levertransplantaties wordt meestal gebruik gemaakt van levers van overleden orgaandonoren. In sommige gevallen kan een levertransplantatie met een levende donor worden gebruikt. Bij een levertransplantatie met een levende donor ontvangt u slechts een deel van een gezonde lever van een levende donor. Beide levers beginnen vrijwel onmiddellijk met het regenereren van nieuwe cellen.