Oorzaken, diagnose en behandeling van pericarditis

Pericarditis is een aandoening waarbij het hartzakje (de beschermende elastische zak die het hart omsluit) ontstoken raakt.Vaak is deze ontsteking relatief mild en van voorbijgaande aard. Maar in sommige gevallen kan pericarditis leiden tot ernstige ziekte en zelfs tot hartschade.

Oorzaken

Pericarditis kan worden veroorzaakt door een aantal aandoeningen, waaronder infectie, hartaanval, auto-immuunziekten, borsttrauma, kanker, nierfalen of medicijnen.

Infecties die pericarditis kunnen veroorzaken, zijn onder meer virale infecties, bacteriële infecties, tuberculose en schimmelinfecties. Mensen met het humaan immunodeficiëntievirus (hiv)/aids ontwikkelen vaak infecties die pericarditis veroorzaken.

Auto-immuunziekten die pericarditis kunnen veroorzaken, zijn onder meer reumatoïde artritis, lupus en sclerodermie.

Pericarditis kan optreden binnen één tot drie dagen na een acute hartaanval. Er is ook een late vorm van pericarditis na een hartaanval, het syndroom van Dressler, die weken tot maanden na de hartaanval optreedt.

Sommige geneesmiddelen die pericarditis kunnen veroorzaken, zijn onder meer Pronestyl (procaïnamide), Apresoline (hydralazine), Dilantin (fenytoïne) en Hydra (isoniazide).

Veel vormen van kanker kunnen metastaseren (verspreiden) naar het hartzakje en pericarditis veroorzaken.

In veel gevallen kan geen duidelijke oorzaak voor pericarditis worden vastgesteld – dit wordt idiopathische (betekenis van onbekende oorzaak) pericarditis genoemd.

Symptomen

Het meest voorkomende symptoom veroorzaakt door pericarditis is pijn op de borst. De pijn kan hevig zijn en wordt vaak verergerd door naar voren te leunen, van houding te veranderen of diep adem te halen.

Mensen met pericarditis kunnen ook dyspnoe (kortademigheid) en koorts ontwikkelen.

Diagnose

Artsen kunnen pericarditis meestal diagnosticeren door een zorgvuldige medische geschiedenis af te nemen, een lichamelijk onderzoek uit te voeren en een elektrocardiogram te maken (ECG, dat karakteristieke veranderingen vertoont). Soms kan een echocardiogram behulpzaam zijn bij het stellen van de diagnose.

complicaties

Hoewel pericarditis gewoonlijk binnen een paar dagen of een paar weken verdwijnt, drie complicaties kunnen optreden. Dit zijn harttamponnade (compressie van het hart veroorzaakt door extra vocht in het hartzakje), chronische pericarditis (langdurige ontsteking van het hartzakje) of constrictieve pericarditis (verdikking en littekenvorming van het hartzakje).

Tamponade treedt op wanneer vocht dat zich ophoopt in de pericardiale zak (een aandoening die pericardiale effusie wordt genoemd) verhindert dat het hart volledig wordt gevuld. Wanneer dit gebeurt, daalt uw bloeddruk en raken uw longen verstopt, wat vaak leidt tot zwakte, duizeligheid, een licht gevoel in het hoofd en extreme kortademigheid. De diagnose tamponnade wordt gesteld met een echocardiogram.

Er wordt gezegd dat chronische pericarditis aanwezig is wanneer de pericardiale ontsteking niet binnen een paar weken verdwijnt. Het kan gepaard gaan met alle symptomen van acute pericarditis en gaat bovendien vaak gepaard met bijzonder grote pericardiale effusies.

Constrictieve pericarditistreedt op wanneer een chronisch ontstoken pericardiale zak verstijft en zijn elasticiteit verliest, wat (vergelijkbaar met tamponade) verhindert dat het hart volledig wordt gevuld. De symptomen zijn dezelfde als bij tamponnade, maar beginnen meestal veel geleidelijker.

behandelingen

De behandeling van acute pericarditis is gericht op het identificeren en behandelen van de onderliggende oorzaak. De symptomen kunnen meestal worden verbeterd met ontstekingsremmende geneesmiddelen (meestal niet-steroïde anti-inflammatoire geneesmiddelen of NSAID’s, maar soms is therapie met steroïden noodzakelijk) en analgetica. De meeste gevallen van acute pericarditis verdwijnen binnen een paar weken en laten geen permanente hartproblemen achter.

Harttamponnade wordt behandeld door de vloeistof uit de pericardiale zak af te tappen, meestal via een kleine katheter. Het verwijderen van de vloeistof verlicht de druk op het hart en herstelt vrijwel onmiddellijk de normale hartfunctie.

Chronische pericarditis wordt verholpen door de onderliggende inflammatoire aandoening agressief te behandelen en de grote pericardiale effusie die vaak aanwezig is, af te voeren.

Als pericardiale effusies zich blijven voordoen, kan een operatie worden uitgevoerd om een ​​permanente opening (een zogenaamd pericardiaal venster) te creëren, waardoor de vloeistof uit de pericardiale zak kan wegvloeien, waardoor tamponnade wordt voorkomen.

Constrictieve pericarditis kan een zeer moeilijk therapeutisch probleem zijn. Symptomen kunnen worden behandeld met bedrust, diuretica en digitalis, maar definitieve behandeling vereist een operatie om de verstijfde pericardiale voering van het hart te verwijderen. Deze operatie is vaak vrij uitgebreid en brengt aanzienlijke risico’s met zich mee.

Pericarditis is vaak een zelfbeperkende aandoening die verdwijnt wanneer het onderliggende medische probleem wordt behandeld. In sommige gevallen kan pericarditis echter chronisch worden en tot ernstigere problemen leiden. Zoals het geval is met elk hartprobleem, is het belangrijk dat iedereen met pericarditis goede medische zorg krijgt.