De anatomie van de myelineschede

De myelineschede is de beschermende, vettige laag die uw zenuwvezels omgeeft, vergelijkbaar met de beschermende isolatie rond elektrische draden. Deze coating zorgt ervoor dat de elektrische impulsen tussen zenuwcellen snel heen en weer kunnen reizen. Wanneer myeline beschadigd raakt, worden deze elektrische signalen onderbroken en kunnen ze zelfs helemaal stoppen.

Anatomie

Myeline is gemaakt van vet en eiwit en is gewikkeld in talloze lagen rond veel van de zenuwen in het centrale zenuwstelsel (CZS), waaronder je hersenen, het ruggenmerg en de optische (oog) zenuwen, evenals in het perifere zenuwstelsel systeem (PNS), dat alle zenuwen buiten het CZS bevat.

Als je ooit de schokkerige, plotselinge bewegingen van baby’s hebt opgemerkt, komt dit omdat hun myelineschede bij de geboorte nog niet volledig is ontwikkeld. Naarmate ze ouder worden en de myeline rijpt en zich opbouwt, worden hun bewegingen soepeler en meer gecontroleerd. Dit proces gaat door tot in de volwassenheid.

disfunctie

Bij een gezond persoon sturen zenuwcellen impulsen naar elkaar langs een dunne vezel die vastzit aan het zenuwcellichaam. Deze dunne uitsteeksels worden axonen genoemd en de meeste worden beschermd door de myelineschede, waardoor zenuwimpulsen snel en effectief kunnen reizen. Myeline is van vitaal belang voor een gezond zenuwstelsel en beïnvloedt alles, van beweging tot cognitie.

Bij multiple sclerose (MS), de meest voorkomende ziektegeassocieerd met myelineschade, vallen immuuncellen myeline aan – en uiteindelijk de axonen – in de hersenen en het ruggenmerg. Herhaalde aanvallen leiden uiteindelijk tot littekens. Wanneer myeline littekens heeft, kunnen zenuwimpulsen niet goed worden overgedragen; ze reizen te langzaam of helemaal niet. Uiteindelijk degenereren axonen als gevolg van het chronische verlies van myeline, wat leidt tot de dood van zenuwcellen.

Afhankelijk van waar in het centrale zenuwstelsel myeline wordt aangevallen, beginnen symptomen zoals sensorische stoornissen, problemen met het gezichtsvermogen, spierspasmen en blaasproblemen zich te manifesteren. Dit is de reden waarom de symptomen van MS sterk verschillen van persoon tot persoon, aangezien de locatie van myeline-aanvallen varieert binnen het centrale zenuwstelsel.

Naast de verschillende locaties van aanvallen van het immuunsysteem in uw hersenen en ruggenmerg, is de timing van deze aanvallen ook onvoorspelbaar, hoewel er mogelijke triggers zijn zoals stress of de periode na de bevalling.

Oorzaken

Behalve multiple sclerose kan schade aan myeline worden veroorzaakt door een aantal veelvoorkomende en ongewone aandoeningen. Waaronder:

• Hartinfarct
• infecties
• Ontsteking
• Stofwisselingsziekten
• bepaalde medicijnen
• Immuunstoornissen
• Overmatig alcoholgebruik
• Koolstofmonoxidevergiftiging
• Vitamine B12-tekort

CNS demyeliniserende ziekten

De meest voorkomende demyeliniserende ziekte van het centrale zenuwstelsel is multiple sclerose,maar anderen zijn onder meer:

• Optische neuritis, ontsteking in de oogzenuwen van het oog

• Neuromyelitis optica, ook bekend als de ziekte van Devic, die de oogzenuw(en) en het ruggenmerg aantast

• Transverse myelitis, een auto-immuunziekte die ontsteking in het ruggenmerg veroorzaakt

• Acute gedissemineerde encefalomyelitis (ADEM), een infectie in de hersenen en het ruggenmerg

• Adrenoleukodystrofie en adrenomyeloneuropathie, zeldzame genetische degeneratieve aandoeningen

• Leber erfelijke optische neuropathie, die leidt tot gedeeltelijke blindheid

De oorzaken van deze aandoeningen zijn onbekend. Van sommige, zoals neuromyelitis optica, ADEM, optische neuritis en transversale myelitis, wordt aangenomen dat ze auto-immuun zijn en indirect de myelineschede beschadigen als gevolg van een abnormale immuunaanval.

PNS demyeliniserende ziekten

Er zijn ook demyeliniserende aandoeningen die voornamelijk van invloed zijn op myeline in het perifere zenuwstelsel, waaronder:

• Guillain-Barré-syndroom (GBS)
• Chronische inflammatoire demyeliniserende polyneuropathie (CIDP)
• Andere perifere zenuwpolyneuropathieën

Genetische afwijkingen

Er zijn ook zeldzame genetische aandoeningen waarbij een afbraak van myeline of een defecte myelineschede permanente neurologische schade kan veroorzaken. Waaronder:

• Adrenoleukodystrofie
• Metachromatische leukodystrofie
• ziekte van Krabbe
• Ziekte van Pelizaeus-Merzbacher

Behandeling

De huidige therapieën voor multiple sclerose zijn gericht op uw immuunsysteem. Hoewel is vastgesteld dat ze het aantal en de ernst van MS-recidieven verminderen, is er nog steeds geen remedie voor MS. Maar nu onderzoeken experts therapieën die gericht zijn op myeline.

Onderzoek naar myelinereparatie

Terwijl de huidige ziektemodificerende MS-therapieën zich richten op hoe u kunt voorkomen dat uw immuunsysteem myeline aanvalt, onderzoeken wetenschappers hoe myeline kan worden gerepareerd zodra het door het immuunsysteem is beschadigd. De hoop is dat als myeline wordt hersteld, uw neurologische functie kan worden hersteld en dat uw MS niet langer erger wordt – of in ieder geval langzamer gaat.

Het goede nieuws is dat sommige onderzoeken al hebben aangetoond dat het behoud en herstel van de myeline die axonen omringt, de overleving van zenuwcellen kan vergroten.Aangezien uw MS-gerelateerde handicap verband houdt met de mate van dood van zenuwcellen, hopen experts door myeline te herstellen en zenuwcellen te beschermen uiteindelijk de progressie van invaliditeit bij mensen met MS te kunnen stoppen.

Clemastine Fumaraat

Onder de huidige onderzoeken suggereerde een studie uit 2017, gepubliceerd in Lancet, dat een vrij verkrijgbaar allergiegeneesmiddel genaamd clemastinefumaraat (verkocht onder de merknamen Tavist, Dayhist en anderen) myelineherstel in de hersenen van mensen met MS kan bevorderen.

In de studie kregen 50 mensen met recidiverende MS en oogzenuwbeschadiging een tweemaal daagse dosis clemastine of een placebo gedurende 150 dagen. Na 90 wisselden de deelnemers van therapie, wat betekent dat degenen die clemastine kregen, nu een placebo slikten gedurende de laatste 60 dagen van het onderzoek.

De deelnemers ondergingen visual evoked potentials, die de signaaloverdracht meten van het netvlies van het oog door de oogzenuw naar de visuele cortex, het gebied van de hersenen dat beelden verwerkt (wat men ziet omzetten in een echt beeld).

De resultaten toonden aan dat de vertraging in visueel opgewekte potentiëlen met 1,7 milliseconden per oog werd verminderd gedurende de tijd dat mensen met clemastine werden behandeld. Deze vermindering van de vertraging van de zenuwtransmissie suggereert dat myelineherstel plaatsvond langs de optische zenuwsignaleringsroute.

Andere geneesmiddelen in onderzoek

Andere vroege onderzoeken rekruteren patiënten of zijn momenteel aan de gang met betrekking tot medicijnen die het herstel van myeline kunnen bevorderen en zenuwcellen in het centrale zenuwstelsel kunnen beschermen. Er zijn een aantal behandelingen die worden bestudeerd, maar enkele voorbeelden zijn:

• Guanabenz: Een eerder door de Amerikaanse Food and Drug Administration goedgekeurd medicijn voor de behandeling van hoge bloeddruk, guanabenz bleek in dierstudies de overleving van oligodendrocyten (cellen die myeline produceren) te verhogen. Van guanabenz is ook aangetoond dat het het aantal inflammatoire immuuncellen dat zich in de hersenen en het ruggenmerg verzamelt, vermindert.

• Ibudilast: Uit een fase 2-onderzoek met 255 mensen met primaire of secundaire progressieve MS bleek dat ibudilast, een ontstekingsremmend medicijn gemaakt in Japan, de snelheid van hersenatrofie (krimpen) vertraagde in vergelijking met placebo.