Wat is diastolische disfunctie en diastolisch hartfalen?

Diastolische disfunctie is een hartaandoening die wordt veroorzaakt door een “verstijving” van de hartkamers (de belangrijkste pompkamers). Deze relatieve stijfheid beperkt het vermogen van het hart om zich tussen de hartslagen met bloed te vullen.

Wat is diastolische disfunctie en diastolisch hartfalen?

De hartcyclus is verdeeld in twee delen – systole en diastole. Tijdens de systole trekken de ventrikels samen, waardoor het bloed uit het hart en in de slagaders wordt uitgestoten. Nadat de ventrikels zijn samengetrokken, ontspannen ze zich en tijdens deze ontspanning vullen ze zich met bloed om zich voor te bereiden op de volgende systole. Deze relaxatiefase van de hartcyclus wordt diastole genoemd.

Soms, als gevolg van verschillende medische aandoeningen, beginnen de ventrikels relatief “stijf” te worden. Stijve ventrikels kunnen tijdens diastole niet volledig ontspannen; als gevolg hiervan kunnen de ventrikels niet volledig worden gevuld. Als gevolg van deze onvolledige vulling van de kamers zal de hoeveelheid bloed die wordt rondgepompt met de daaropvolgende hartslag iets afnemen. Ook kan het bloed dat terugkeert naar het hart gedeeltelijk “ophopen” in de organen van het lichaam, inclusief de longen. Nog gebruikelijker is echter zwelling in de benen.

De abnormale verstijving van de ventrikels en de resulterende abnormale ventriculaire vulling tijdens diastole wordt diastolische disfunctie genoemd.

Diastolische disfunctie is in het begin erg mild en veroorzaakt in het begin meestal geen symptomen. Diastolische disfunctie heeft echter de neiging om in de loop van de tijd te vorderen. Wanneer de aandoening voldoende gevorderd is om longcongestie of zwelling in de benen te veroorzaken, is er sprake van diastolisch hartfalen.

In het algemeen, wanneer artsen de termen diastolische disfunctie en diastolisch hartfalen gebruiken, verwijzen ze naar geïsoleerde diastolische afwijkingen – er is diastolische disfunctie zonder enig bewijs van systolische disfunctie. (“Systolische disfunctie” is gewoon een andere naam voor een verzwakking van de hartspier, die optreedt bij de meer typische vormen van hartfalen.)

In de afgelopen jaren zijn sommige cardiologen begonnen te verwijzen naar diastolisch hartfalen als ‘hartfalen met behouden ejectiefractie’ of ‘HFpEF’.

Wie krijgt diastolische disfunctie?

Diastolische disfunctie en diastolisch hartfalen zijn relatief “nieuwe” hartdiagnoses. Ze zijn er natuurlijk altijd geweest, maar pas in de afgelopen drie decennia, aangezien echocardiografie op grote schaal is gebruikt om hartproblemen te diagnosticeren, zijn deze aandoeningen algemeen erkend geworden.

De diagnose diastolische disfunctie wordt nu vrij vaak gesteld, vooral bij mensen ouder dan 45 jaar, van wie de meesten geschokt zijn te horen dat ze überhaupt een hartprobleem hebben. Terwijl sommige van deze mensen daadwerkelijk diastolisch hartfalen zullen ontwikkelen, zullen velen dat niet – vooral niet als ze de juiste medische zorg krijgen en voor zichzelf zorgen.

Evenzo wordt diastolisch hartfalen tegenwoordig ook vaak gediagnosticeerd. Bijna de helft van de patiënten die met episoden van acuut hartfalen naar de spoedeisende hulp komen, blijkt diastolisch hartfalen te hebben.

Mensen met diastolische disfunctie en diastolisch hartfalen zijn waarschijnlijk ouder (ouder dan 45), overgewicht of zwaarlijvig, hypertensief, vrouw en hebben geen voorgeschiedenis van hartaanvallen. Momenteel wordt aangenomen dat het risico op het ontwikkelen van diastolische disfunctie hetzelfde is bij mannen en vrouwen, maar dat oudere mannen die zwaarlijvig zijn en hypertensie hebben meer kans hebben op hartaanvallen dan vrouwen van dezelfde leeftijd – dus hun hartfalen is waarschijnlijker “standaard” congestief hartfalen zijn dan diastolisch hartfalen.BB

Wat veroorzaakt diastolische disfunctie?

Verschillende aandoeningen lijken bij te dragen aan de diastolische verstijving van het hart. Deze omvatten:

• Hoge bloeddruk
• Hypertrofische cardiomyopathie
• Aortastenose
• Coronaire hartziekte
• Restrictieve cardiomyopathie
• suikerziekte
• zwaarlijvigheid
• Slaap verstoorde ademhaling
• Veroudering (of leeftijd zelf verstijving van de ventrikels veroorzaakt, of dat een dergelijke verstijving verband houdt met een andere medische aandoening die verband houdt met veroudering, is nog niet duidelijk.)

Symptomen

Mensen met diastolische disfunctie hebben meestal geen duidelijke symptomen van de aandoening. Ze kunnen echter een geleidelijke afname van het inspanningsvermogen opmerken (wat ze waarschijnlijk toeschrijven aan leeftijd en overgewicht).

Zodra diastolisch hartfalen optreedt, is het belangrijkste symptoom dyspneu (kortademigheid), net als bij congestief hartfalen. In tegenstelling tot congestief hartfalen (waarbij de symptomen meestal geleidelijk toenemen in uren of dagen), zal de dyspneu met diastolisch hartfalen eerder vrij plotseling optreden en onmiddellijk zeer ernstig zijn. Deze afleveringen worden gewoonlijk “flash-longoedeem” genoemd.

Diagnose

Diastolische disfunctie en hartfalen worden gediagnosticeerd met echocardiografie.BB

Bij mensen met diastolische disfunctie wordt het echocardiogram geëvalueerd op de kenmerken van diastolische ontspanning; met andere woorden, voor “stijfheid”.

Bij mensen met diastolisch hartfalen toont het echocardiogram diastolische stijfheid samen met een normale systolische (pomp) functie van het hart. In het bijzonder is de linkerventrikelejectiefractie normaal bij een persoon met hartfalen. In feite geven de meeste cardiologen tegenwoordig de voorkeur aan de term “hartfalen met behouden ejectiefractie” of HFpEF, boven de “oudere” term diastolisch hartfalen.

Lees meer over de symptomen en de diagnose van diastolisch hartfalen en diastolische disfunctie.

Behandeling

Het behandelen van diastolische disfunctie is gericht op het verminderen van de onderliggende oorzaken. Afvallen, voldoende bewegen, hypertensie behandelen, diabetes onder controle houden en de risicofactoren voor coronaire hartziekte verminderen, kunnen allemaal de diastolische hartfunctie verbeteren.

Het behandelen van diastolisch hartfalen kan een uitdaging vormen, omdat veel van de geneesmiddelen die effectief zijn bij de behandeling van congestief hartfalen weinig of geen voordeel hebben. Wanneer acuut longoedeem aanwezig is, vormen diuretica (zoals Lasix) de steunpilaar van de therapie. Zoals bij iedereen met diastolische disfunctie, zijn veranderingen in levensstijl en agressieve behandeling van hypertensie en diabetes nuttig bij het voorkomen van terugkerende episodes van hartfalen. Als atriumfibrilleren is opgetreden, is het belangrijk om maatregelen te nemen om herhaling van deze aritmie te voorkomen, omdat dit hartdecompensatie kan veroorzaken bij mensen met diastolisch hartfalen.BB

Lees meer over de behandeling van diastolische disfunctie en diastolisch hartfalen.