Het gebruik van glijmiddelen kan seksuele penetratie des te aangenamer maken terwijl het risico op condoombreuk aanzienlijk wordt verminderd. In de afgelopen jaren zijn er echter suggesties geweest dat bepaalde smeermiddelen het risico op HIV kunnen verhogen, hetzij door de structuur van latexcondooms te verzwakken of door celbeschadiging te veroorzaken aan de kwetsbare weefsels rond de vagina of het rectum. De vraag is, hoe reëel is een van deze beweringen?
Soorten smeermiddelen
Glijmiddelen op waterbasis worden al lang aanbevolen voor zowel anale als vaginale seks, waarvan het gebruik het percentage condoomfalen kan verlagen tot ongeveer drie procent versus 21 procent of wanneer geen glijmiddel wordt gebruikt. Daarentegen is bekend dat smeermiddelen op oliebasis, zoals babyolie, minerale olie, vaseline of plantaardig bakvet (dwz Crisco), de integriteit van latex snel aantasten, vaak binnen enkele minuten, waardoor de kans op condoombreuk toeneemt. Alleen al om deze reden moeten smeermiddelen op oliebasis altijd worden vermeden.
Een andere aanbevolen optie, op siliconen gebaseerde smeermiddelen, heeft hoge viscositeitsniveaus en een minimale impact op de latexintegriteit. Hoewel ze niet zo algemeen verkrijgbaar zijn als glijmiddelen op waterbasis, worden siliconenglijmiddelen over het algemeen als veilig beschouwd, hoewel er slechts beperkte klinische gegevens zijn om dit te ondersteunen, met name met betrekking tot anale seks.
Er zijn ook smeermiddelen op basis van glycol, waarbij glycerine of propyleenglycol wordt toegevoegd aan traditionele smeermiddelen op waterbasis. Deze organische verbindingen werken als bevochtigingsmiddelen, voorkomen verdamping om langdurige gladheid te garanderen, en worden over het algemeen als veilig voor gebruik beschouwd.
Soa risico
Sinds 2002 zijn er een aantal onderzoeken geweest die waarschuwden voor de impact van persoonlijke smeermiddelen op de delicate epitheelcellen die de vagina en het rectum bekleden. Eén zo’n onderzoek onderzocht het gebruik van nonoxynol-9, een reinigingsmiddel dat vaak wordt gebruikt als zaaddodend middel om de overdracht van hiv bij vrouwen te blokkeren.
De studie, waarbij commerciële sekswerkers in Thailand en Afrika betrokken waren, toonde aan dat het frequente gebruik van nonoxynol-9 het risico op hiv bijna verdubbelde in vergelijking met vrouwen in de placebogroep. Epitheliale schade en vaginale ulceratie werden ook vaak opgemerkt bij de nonoxynol-9-gebruikers.
Vergelijkbare resultaten werden gezien bij het onderzoeken van de impact van nonoxynol-9 op rectale weefsels, waarbij velen een strippen van rectale weefsels en in sommige gevallen zelfs rectale bloedingen ondervonden. Als resultaat van deze onderzoeken worden niet-oxynol-9-bevattende smeermiddelen niet aanbevolen voor vrouwen met een hoog risico op hiv.
De zorgen zijn echter niet beperkt tot smeermiddelen die nonoxynol-9 bevatten. Al sinds 2006 kijken onderzoekers naar smeermiddelen die als hyperosmolair worden beschouwd, wat betekent dat ze de uitwisseling van vloeistoffen in cellen beïnvloeden, water aanzuigen en ervoor zorgen dat ze broos en zwak worden. Door dit te doen, vergroten ze de kans op infectie door seksueel overdraagbare aandoeningen (soa’s) een directe route te geven door de cellulaire barrières die bedoeld zijn om ze te belemmeren.
Een goed gepubliceerde studie, ontwikkeld als onderdeel van het UCLA Microbicide Development Program, onderzocht het risico bij heteroseksuele stellen die anale seks hebben.
Volgens het onderzoek hadden stellen die consequent persoonlijke glijmiddelen gebruikten voor anale seks een bijna drievoudig verhoogd risico op chlamydia en gonorroe in vergelijking met occasionele of onregelmatige gebruikers.
De meerderheid van de gebruikers (61 procent) gebruikte producten op waterbasis, terwijl 20 procent siliconensmeermiddelen gebruikte, 15 procent smeermiddelen op oliebasis en zeven procent een verdovend smeermiddel. Van het 421 patiëntencohort waren 229 mannen en 192 vrouwen. Het onderzoek, gepresenteerd in 2012, onderzocht hiv noch enige andere soa.
HIV-overdrachtsrisico
Een andere studie, gepubliceerd in 2012, keek naar de impact van verschillende smeermiddelen op rectale weefsels en concludeerde, niet verrassend, dat het risico per product verschilde. Sommige producten vertoonden verhoogde hyperosmolariteit als gevolg van hoge concentraties zout en koolhydraten, terwijl andere producten iso-osmolair bleken te zijn, waarbij niveaus van zout en andere ingrediënten weinig tot geen invloed hadden op cellen.
Van de 14 onderzochte producten vertoonden twee iso-osmolaire glijmiddelen op waterbasis (Good Clean Love en PRÉ) en twee siliconen glijmiddelen (Wet Platinum en Female Condom 2) de minste nadelige gevolgen. Producten met chloorhexidine (veel gebruikt in ontsmettingsmiddelen en cosmetica) bleken de grootste schade aan te richten.
Ondanks bewijs van cellulaire toxiciteit, concludeerden de onderzoekers dat er absoluut geen bewijs was dat persoonlijke smeermiddelen het hiv-risico verhoogden.
Volgens de studie was elk epitheliaal trauma veroorzaakt door een smeermiddel waarschijnlijk niet voldoende om de overdracht van HIV te versterken. Bovendien was er weinig verandering in de weefselpermeabiliteit na gebruik van glijmiddel.
Geen van beide onderzoeken suggereert dat glijmiddelen moeten worden vermeden, omdat dit mogelijk nog meer trauma aan vaginale/rectale weefsels kan veroorzaken, terwijl de kans op condoomfalen groter wordt. Verder onderzoek zal zich waarschijnlijk richten op het identificeren van de verbindingen en/of additieven in smeermiddelen die onschadelijk of schadelijk kunnen zijn voor weefsels.
Discussion about this post