Oorzaken en risicofactoren van endometriose

Endometriose is een aandoening waarbij het slijmvlies van de baarmoeder, de endometrium, groeit buiten de baarmoeder, zich vaak uit tot de eileiders, eierstokken en bekkenwand. Bijna de helft van de vrouwen met endometriose zal chronische bekkenpijn hebben, terwijl ongeveer 70 procent pijn zal hebben tijdens hun menstruatie (dysmenorroe). Onvruchtbaarheid komt ook vaak voor en treft maar liefst één op de twee vrouwen met de aandoening.

Niemand kent momenteel de exacte oorzaak van endometriose. Er wordt aangenomen dat genetica, omgeving en levensstijl een belangrijke rol spelen. Er zijn ook bepaalde risicofactoren die uw kans op het ontwikkelen van endometriose kunnen vergroten, hoewel deze meestal niet te wijzigen zijn (zoals uw leeftijd of familiegeschiedenis).

Het is onduidelijk wat u anders kunt doen om uw persoonlijke risico te verminderen dan regelmatig te oefenen en in het algemeen een optimale gezondheid te behouden. Dit kan de hoge oestrogeenspiegels verlagen die bijdragen aan de ernst en frequentie van de symptomen.

Algemene oorzaken

Volgens een onderzoek uit 2016 in de Lancet wordt aangenomen dat wereldwijd meer dan 10 miljoen vrouwen door endometriose zijn getroffen. Het komt het meest voor bij vrouwen in de leeftijd van 30 en 40 jaar, maar kan ook voorkomen bij meisjes vanaf 10 jaar.BB

theorieën

Hoewel het niet precies duidelijk is wat endometriose veroorzaakt, zijn er verschillende theorieën die proberen uit te leggen waarom endometriose optreedt en waarom sommige vrouwen er last van hebben en andere niet.

Retrograde menstruatie

Misschien is de oudste hypothese de theorie van retrograde menstruatie. Het suggereert dat sommige cellen en weefsels van de menstruatie van een vrouw terug kunnen stromen door de eileiders en in de buikholte (de ruimte in de buik die de buikorganen bevat).

Als dit gebeurt, wordt aangenomen dat de cellen zichzelf kunnen implanteren en “ankers” kunnen vestigen waarop endometriumweefsels van de baarmoeder hun uiterlijke invasie kunnen beginnen. Retrograde menstruatie is echter niet in staat om het ontstaan ​​van endometriose volledig te verklaren, aangezien endometriose zich kan ontwikkelen bij prepuberale meisjes.BB

Inductie theorie

Een andere theorie stelt dat bepaalde hormonen of immuunfactoren onbedoeld bepaalde cellen van het lichaam kunnen transformeren buikvlies (de bekleding van de buikholte) in endometriumcellen.

De hypothese wordt de inductietheorie genoemd en wordt ondersteund door dieronderzoek waarbij baarmoederweefsel dat op het buikvlies van bavianen werd geënt, endometriose veroorzaakte. Latere evaluatie van de weefsels wees uit dat ze biologisch verschillend waren van de endometriale laesies die van nature voorkomen bij endometriose.

De theorie kan beter verklaren waarom prepuberale meisjes endometriose krijgen, en ook waarom bepaalde gevallen van endometriose verre organen zoals de hersenen, longen of huid aantasten.BHet is nog steeds onduidelijk welke factor of combinatie van factoren (zoals hormonen, auto-immuunziekte, toxines, enz.) kan fungeren als de “trigger” voor endometriale inductie.

Embryonale celtheorie

Een andere theorie, de embryonale celtransformatietheorie genoemd, suggereert dat het oestrogeen tijdens de puberteit ongedifferentieerde embryonale cellen (cellen in een embryo die zich nog niet hebben gespecialiseerd) in endometriumcellen kan transformeren.BB

Volgens de theorie kunnen resterende embryonale cellen in het zich ontwikkelende vrouwelijke voortplantingsstelsel (genaamd kanalen van müller) kunnen na de geboorte aanhouden en onder invloed van oestrogeen tot endometriose worden geïnduceerd. Dit kan verklaren waarom sommige jongere meisjes endometriose krijgen, aangezien de puberteit meestal begint bij meisjes tussen acht en veertien jaar.

Waar de theorie tekortschiet, is in gevallen waarin endometriose zich buiten het vrouwelijke voortplantingsstelsel ontwikkelt. Sommige wetenschappers geloven dat dit gebeurt wanneer losgeraakte endometriumcellen door het lymfestelsel naar verre delen van het lichaam worden getransporteerd, ongeveer op dezelfde manier als lymfoom en uitgezaaide kankers.BB

Genetica

De meeste wetenschappers zijn het erover eens dat genetica een grote rol speelt bij de ontwikkeling van endometriose. Statistieken alleen leveren bewijs om dit te ondersteunen.

Zelfs het hebben van een tweede- of derdegraads familielid met endometriose kan uw risico verhogen.BB

Naast de overerving van genen, kan genetica ook indirect bijdragen door de hormoonproductie te beïnvloeden. Endometriose komt vaak voor in aanwezigheid van aanhoudend verhoogde oestrogeenspiegels.BAromatase excess syndrome (AEX) is een extreem voorbeeld waarbij een hoge oestrogeenproductie is gekoppeld aan een specifieke genetische mutatie.

Er wordt aangenomen dat endometriose niet wordt veroorzaakt door één, maar door meerdere genetische mutaties.BHet kunnen somatische mutaties zijn (die optreden na de conceptie en niet kunnen worden geërfd), kiembaanmutaties (die worden doorgegeven aan het nageslacht) of een combinatie van beide.

Wetenschappers hebben een aantal genetische mutaties geïdentificeerd die nauw verband houden met endometriose, waaronder:

• 7p15.2, die de ontwikkeling van de baarmoeder beïnvloedt

• GREB1/FN1, die helpt bij het reguleren van de oestrogeenproductie

• MUC16, verantwoordelijk voor de vorming van beschermende slijmlagen in de baarmoeder

• CDKN2BAS, dat tumorsuppressorgenen reguleert waarvan wordt aangenomen dat ze verband houden met endometriose

• VEZT, dat helpt bij het aanmaken van tumorsuppressorgenen

• WNT4, dat van vitaal belang is voor de ontwikkeling van het vrouwelijke voortplantingsstelsel

Ondanks deze vroege bevindingen zijn er nog geen genetische of genomische tests die het risico op endometriose betrouwbaar kunnen identificeren of voorspellen.

Andere risicofactoren

Naast een familiaal risico, zijn er een aantal andere kenmerken die typisch worden gezien bij vrouwen met endometriose. Al deze risico’s (of een van hen) zijn niet nodig voor de ontwikkeling van endometriose. Het is echter niet verwonderlijk wanneer een persoon met endometriose een of enkele van deze risicofactoren heeft.

Leeftijd

Endometriose treft vrouwen in de vruchtbare leeftijd, meestal tussen 15 en 49 jaar. Hoewel endometriose zich soms kan ontwikkelen vóór de eerste menstruatie van een meisje, treedt endometriose meestal enkele jaren na het begin van de menstruatie op (menarche).

De meeste gevallen worden vastgesteld tussen de 25 en 35 jaar, de tijd in het leven waarin veel vrouwen proberen zwanger te raken. Bij veel van dergelijke vrouwen kan onvruchtbaarheid het eerste duidelijke teken zijn van endometriose (of degene die hen dwingt medische hulp in te roepen).

Schattingen suggereren dat tussen de 20 en 50 procent van de vrouwen die voor onvruchtbaarheid worden behandeld, endometriose heeft, volgens een onderzoek uit 2010 in de Journal of Assisted Reproduction and Genetics.

Gewicht

Een lage body mass index (BMI) wordt al lang beschouwd als een belangrijke risicofactor voor de ontwikkeling van endometriose. (Dit is in tegenstelling tot veel gezondheidsstoornissen waarbij een hoge BMI bijdraagt ​​aan het ziekterisico.)

Volgens een beoordeling uit 2017 met 11 klinische onderzoeken was het risico op endometriose 31 procent lager bij vrouwen met een BMI van meer dan 40 (gedefinieerd als zwaarlijvig) dan bij vrouwen met een normaal gewicht (BMI van 18,5 tot 24,9). Zelfs in vergelijking met vrouwen met overgewicht hadden vrouwen met obesitas een lager algemeen risico op endometriose.

Menstruele kenmerken

Er zijn bepaalde kenmerken van de menstruatiecyclus die vaak voorkomen bij vrouwen met endometriose:BB

• Beginnen met je menstruatie vóór de leeftijd van 12
• Korte menstruatiecycli hebben, over het algemeen minder dan 27 dagen
• Zware menstruaties ervaren die langer dan zeven dagen duren
• Op oudere leeftijd door de menopauze gaan

Hetzelfde geldt voor de ernst van menstruatiesymptomen, die vaak voorkomen bij hoge oestrogeenspiegels.

Baarmoederafwijkingen

Baarmoederafwijkingen kunnen het risico op endometriose verhogen door retrograde menstruatie te vergemakkelijken. Deze omvatten aandoeningen die de positie van de baarmoeder veranderen of de menstruatie belemmeren. Voorbeelden zijn:

• Vleesbomen
• Baarmoederpoliepen
• Retrograde baarmoeder (ook bekend als een gekantelde baarmoeder) waarbij de baarmoeder naar achteren buigt bij de baarmoederhals in plaats van naar voren
• Congenitale misvormingen van de baarmoeder, waaronder: cryptomenorroe (waarbij de menstruatie optreedt maar niet zichtbaar is vanwege een aangeboren obstructie)
• Asynchrone vaginale contracties, waarbij de vagina abnormaal en/of overmatig samentrekt tijdens de menstruatie

Zwangerschapskenmerken

Vrouwen die nog nooit zwanger zijn geweest, lopen een groter risico op endometriose. Het is onduidelijk of dit alleen een risicofactor is voor endometriose of dat dit het gevolg is van onvruchtbaarheid die bijna een op de twee vrouwen met de ziekte treft.

Aan de andere kant zijn zwangerschap en borstvoeding geassocieerd met een verminderd risico op endometriose. Ze doen dit door de afwezigheid van menstruatie te verlengen (postpartum amenorroe), waardoor het niveau van oestrogeen en andere hormonen die verband houden met symptomen van endometriose, wordt verlaagd.

In tegenstelling tot wat vaak wordt gedacht, “geneest” zwangerschap endometriose niet. Het kan tijdelijke verlichting bieden (vooral in combinatie met borstvoeding), maar het vernietigt de onderliggende endometriumovergroei niet.

In sommige gevallen kan endometriose volledig verdwijnen bij het begin van de menopauze (tenzij u oestrogeen gebruikt).

Buikoperatie

Buikoperaties zoals een keizersnede (C-sectie) of hysterectomie kunnen soms endometriumweefsel verdringen. Alle resterende weefsels die niet door het immuunsysteem zijn vernietigd, kunnen zich buiten de baarmoeder implanteren, wat leidt tot endometriose.

Een analyse uit 2013 uit Zweden concludeerde dat vrouwen die een keizersnede hadden bij hun eerste kind 80 procent meer kans hadden om later de diagnose endometriose te krijgen dan degenen die vaginaal bevallen.

Er werd geen risico gezien na twee of meer C-secties.

Omgeving

Levensstijl speelt minder een rol bij de ontwikkeling van endometriose dan men zou denken. Dit maakt het beperken van het risico des te uitdagender, aangezien er weinig aanpasbare factoren zijn die u kunt veranderen.

U kunt uw kansen mogelijk verkleinen door de oestrogeenspiegels in uw lichaam te verlagen. Dit geldt met name als u bekende risicofactoren voor endometriose heeft, waaronder familiegeschiedenis, polymenorroe of cryptomenorroe.

Het Office of Women’s Health in Washington, DC beveelt de volgende stappen aan om uw oestrogeenspiegels te verlagen en te normaliseren:

• Beweeg regelmatig, idealiter meer dan vier uur per week.
• Verminder uw alcoholgebruik tot niet meer dan één drankje per dag.
• Verminder cafeïne, idealiter tot niet meer dan één cafeïnehoudende drank per dag.
• Vraag uw zorgverlener naar een lage dosis oestrogeen anticonceptie, inclusief pillen, pleisters of intravaginale ringen.