Is schizofrenie genetisch bepaald?

Schizofrenie is een ernstige psychische aandoening die wordt gekenmerkt door hallucinaties, wanen en ongeorganiseerde spraak. Deze aandoening kan voor sommige mensen leiden tot aanzienlijke invaliditeit als ze niet worden behandeld. De oorzaken van schizofrenie zijn multifactorieel en actief onderzocht, maar bestaand onderzoek geeft aan dat er genetische risicofactoren zijn voor schizofrenie.

De erfelijkheidsgraad van schizofrenie ligt tussen 60% en 80%. Maar alleen omdat een familielid schizofrenie heeft, wil nog niet zeggen dat u het ook zult ontwikkelen. Veel factoren buiten de genetica veroorzaken schizofrenie. Deze omvatten interacties tussen genen, interacties tussen genen en omgevingsfactoren, en interacties tussen omgevingsfactoren.

Genetische oorzaken

De genetica achter schizofrenie is complex. Schizofrenie wordt als polygeen beschouwd, wat betekent dat er geen enkel gen is dat deze aandoening veroorzaakt.

In plaats daarvan hebben onderzoekers veel verschillende genen en loci gevonden die de kans op het ontwikkelen van schizofrenie kunnen vergroten. Elk van deze genvarianten verhoogt de aanleg voor schizofrenie een klein beetje, en veel genvarianten in combinatie verhogen het risico verder.

Genoombrede associatiestudies hebben geholpen om specifieke genetische varianten met schizofrenie in verband te brengen. Hiervan is een meta-analyse uit 2014 door de Schizofrenie Working Group de meest uitgebreide genetische studie. Deze studie vond 108 genetische loci die geassocieerd zijn met schizofrenie.

Van deze 108 loci hebben de genen implicaties voor calciumkanaalregulatie, immuniteit, dopaminesynthese en glutamaat-neuroreceptoren.

Het is belangrijk op te merken dat een locus een genoomgebied of locatie op een chromosoom is waar een gen zich bevindt. Van de 108 loci die geassocieerd zijn met schizofrenie, zijn meer dan 600 genen betrokken. Onderzoekers moedigen voorzichtigheid aan bij het trekken van conclusies over deze 600 genen.

22q11.2 verwijdering

De genetische variaties die verband houden met schizofrenie omvatten duplicaties, deleties en microdeleties. Een van de meest bestudeerde deleties met een hoge mate van schizofrenie is het 22q11.2-deletiesyndroom. Naar schatting heeft ongeveer 22% van de mensen met deze deletie schizofrenie.BB

DRD2-variant

Onderzoek wijst uit dat het His313-polymorfisme in het DRD2-gen verband houdt met schizofrenie.B Dit gen is betrokken bij de dopaminereceptorsignalering.

ZNF804A-variant

ZNF804A, een zinkvingereiwitgen dat prenataal het meest actief is, is beschreven als een risicogen voor schizofrenie. Het rs1344706-polymorfisme van dit gen is geassocieerd met gevoeligheid voor schizofrenie.

Kans op het ontwikkelen van schizofrenie

Schizofrenie is zeer erfelijk. Er zijn schattingen dat de aandoening voor 60% tot 80% erfelijk is.

Iemands kans op het ontwikkelen van schizofrenie neemt toe met de nabijheid van de relatie die schizofrenie heeft. Het hebben van een ouder met schizofrenie verhoogt bijvoorbeeld het risico van een persoon met 10 keer het bevolkingsrisico van 1%. Degenen van wie beide ouders schizofrenie hebben, hebben een 40 keer groter risico om het te ontwikkelen dan de algemene bevolking.

Tweelingstudies zijn een belangrijk hulpmiddel in de manier waarop wetenschappers onderzoek doen naar en conclusies trekken over de impact van genen en erfelijkheid, omdat ze identieke tweelingen (die 100% van DNA delen) en twee-eiige tweelingen (die 50% van DNA delen) kunnen onderzoeken.

Een landelijke tweelingstudie uit 2018 in Denemarken wees uit dat het concordantiepercentage of percentage dat beide schizofrenie had bij identieke tweelingen 33% was. Het was 7% bij twee-eiige tweelingen. De erfelijkheidsgraad van schizofrenie in deze studie werd geschat op 79%.

Het relatief lage percentage (33%) van overeenstemming bij identieke tweelingen geeft echter aan dat naast genetica ook andere factoren een rol spelen bij de ontwikkeling van schizofrenie.

Het meeste onderzoek naar de genetica van schizofrenie is uitgevoerd op deelnemers van Europese afkomst. Dit betekent dat de generaliseerbaarheid van deze bevindingen over de wereldbevolking twijfelachtig is.

Een recent onderzoek uit 2019 onder meer dan 57.000 Oost-Aziatische deelnemers aan de voorouders concludeerde dat genetische risicofactoren consistent zijn in alle populaties, maar er is meer onderzoek nodig naar verschillende populaties.

Genetische versus omgevingsfactoren

Hoewel onderzoek een significante genetische risicofactor voor schizofrenie heeft gevonden, is het momenteel niet mogelijk om op basis van genetica te voorspellen wie uiteindelijk schizofrenie zal krijgen.BB

Genoombrede associatiestudies verklaren een minderheid van de gevallen van schizofrenie. Veel onderzoekers zijn van mening dat interactie tussen genen en omgeving een belangrijke rol speelt bij de ontwikkeling van schizofrenie.BB

Met andere woorden, een persoon kan vatbaar zijn om schizofrenie te ontwikkelen vanwege zijn genen, maar zou de aandoening niet noodzakelijkerwijs ontwikkelen zonder de aanvullende inbreng van omgevingsrisicofactoren.

Omgevingsfactoren waarvan is aangetoond dat ze het risico op schizofrenie verhogen, zijn onder meer:BB

• Zwangerschap en geboortecomplicaties
• Virale infecties
• Gevorderde ouderlijke leeftijd
• Trauma
• Sociale tegenslagen of nadelen
• Isolatie
• Migratie
• stedelijkheid
• Cannabis of ander middelengebruik

Uiteindelijk moet er nog veel onderzoek worden gedaan naar de oorzaken van schizofrenie, zowel omgevings- als genetische factoren. De genetica van schizofrenie is een actief en doorlopend onderzoeksgebied, inclusief onderzoek naar genetische therapieën om deze ernstige psychische aandoening te helpen behandelen.