Osteonecrose (avasculaire necrose) uitgelegd

Osteonecrose is een aandoening die ontstaat als gevolg van tijdelijk of permanent verlies van bloedtoevoer naar botten. Het gebrek aan bloedtoevoer naar het bot zorgt ervoor dat dat deel van het bot afsterft. Het bot kan instorten als het sterft, en als het aangetaste bot zich in de buurt van een gewricht bevindt, kan het gewrichtsoppervlak instorten.

Osteonecrose kan elk bot aantasten, maar treft meestal de uiteinden van het dijbeen, het bovenarmbeen, knieën, schouders en enkels. Osteonecrose van de kaak wordt als zeldzaam beschouwd en is in verband gebracht met het gebruik van bisfosfonaten. Bij osteonecrose kan één bot worden aangetast of meer dan één, hetzij tegelijkertijd of op verschillende tijdstippen.

Osteonecrose wordt ook wel avasculaire necrose, aseptische necrose of ischemische botnecrose genoemd.

prevalentie

De American Academy of Orthopaedic Surgeons schat dat jaarlijks 10.000 tot 20.000 mensen osteonecrose krijgen.

Oorzaken

Vaak ontwikkelt zich de verminderde bloedtoevoer die osteonecrose veroorzaakt na een trauma (blessure). Er kunnen echter ook niet-traumatische oorzaken zijn.

Traumatische osteonecrose treedt op wanneer een fractuur, dislocatie of gewrichtsletsel de omliggende bloedvaten beschadigt, waardoor de bloedcirculatie naar het bot wordt verstoord. Heupfracturen en heupdislocatie zijn veelvoorkomende oorzaken van traumatische osteonecrose.

Niet-traumatische osteonecrose ontwikkelt zich zonder trauma of letsel. Bepaalde medische aandoeningen zijn geassocieerd met niet-traumatische osteonecrose, zoals lupus, jicht, vasculitis, artrose, kanker, diabetes, de ziekte van Gaucher, het syndroom van Cushing, leverziekte, sikkelcelziekte, pancreatitis, tumoren en bloedstollingsstoornissen. Chemotherapie, gebruik van hoge doses of langdurig gebruik van corticosteroïden, orgaantransplantatie, bestraling, roken en chronisch alcoholgebruik worden beschouwd als risicofactoren voor osteonecrose. Sommige bronnen beschouwen het gebruik van corticosteroïden als de meest voorkomende oorzaak van osteonecrose.

Bij 20% van de patiënten met osteonecrose is de oorzaak onbekend en staat de aandoening bekend als idiopathische osteonecrose.

Symptomen

Aanvankelijk zijn er mogelijk geen merkbare symptomen geassocieerd met osteonecrose. Maar naarmate de aandoening verergert, is gewrichtspijn meestal aanwezig. In het begin kan pijn alleen optreden bij het dragen van gewicht, maar naarmate osteonecrose vordert, kan er zelfs pijn zijn in rust. Na verloop van tijd kan de pijn het bewegingsbereik beperken en invaliderend worden. Verlies van gewrichtsfunctie kan zich over een periode van enkele maanden ontwikkelen. Hoewel de symptomen meestal geleidelijk verschijnen, is het mogelijk om plotselinge pijn door osteonecrose te ervaren.

Diagnose

Röntgenfoto’s zijn meestal de eerste diagnostische test die wordt besteld wanneer er een vermoeden bestaat van osteonecrose. Röntgenstralen zullen echter geen vroege stadia van osteonecrose oppikken. Als röntgenfoto’s normaal lijken, wordt MRI meestal uitgevoerd om de beste kans te bieden om vroege stadia van osteonecrose op te sporen die nog niet op röntgenfoto’s kunnen worden gedetecteerd.

Hoewel ze kunnen worden gebruikt om osteonecrose te diagnosticeren, worden CT-scans, botscans en biopsie zelden gebruikt.

Behandeling

Behandelingsdoelen zijn onder meer het verbeteren van het gebruik van het aangetaste gewricht, het stoppen van verdere gewrichtsschade en het bevorderen van de overleving van het bot. Bij het kiezen van de beste behandelingsoptie zal uw zorgverlener rekening houden met uw leeftijd, het stadium van osteonecrose, de plaats van botbeschadiging en waardoor het probleem is ontstaan.

Er kunnen medicijnen worden gegeven om pijn te verlichten, of medicijnen worden gestopt als wordt gedacht dat ze de oorzaak zijn (bijv. corticosteroïden). Verminderd gewicht dragen is typisch essentieel voor genezing en kan worden bereikt door activiteiten te beperken of door krukken of andere mobiliteitshulpmiddelen te gebruiken. Bewegingsoefeningen zijn meestal opgenomen als onderdeel van het behandelplan. Elektrische stimulatie wordt soms gebruikt om botgroei te bevorderen. Uiteindelijk zullen de meeste mensen met osteonecrose echter een operatie nodig hebben om de progressie van de aandoening te vertragen of te stoppen. Chirurgie is het meest effectief als osteonecrose niet is gevorderd tot botinstorting. Procedures die worden gebruikt voor osteonecrose omvatten kerndecompressie, osteotomie, bottransplantaat en totale gewrichtsvervanging.