Het geneesmiddel ranibizumab (Lucentis) helpt het gezichtsvermogen te behouden bij mensen met aandoeningen die worden veroorzaakt door abnormale bloedvatgroei of lekkage in het netvlies. Het netvlies is het lichtgevoelige weefsel achter in het oog. Veel netvliesaandoeningen kunnen het centrale gezichtsvermogen geleidelijk aantasten, het leesvermogen verminderen en dagelijkse activiteiten bemoeilijken als u geen behandeling krijgt.
Ranibizumab is een van de belangrijkste geneesmiddelen in de moderne oogheelkunde geworden, omdat het bij veel patiënten de voortgang van de ziekte kan vertragen, zwelling van het netvlies kan verminderen en het gezichtsvermogen kan verbeteren.
In tegenstelling tot geneesmiddelen die u inslikt of in een ader injecteert, injecteert uw oogarts ranibizumab rechtstreeks in het glasvocht, de gel die de binnenkant van uw oog vult. Door deze directe injectie bereikt een hoge concentratie van het geneesmiddel het netvlies, terwijl de blootstelling van de rest van uw lichaam wordt beperkt.
Werkingsmechanisme van het geneesmiddel ranibizumab (Lucentis)
Ranibizumab is een in het laboratorium geproduceerd antilichaamfragment.
Dit geneesmiddel richt zich op een eiwit dat vasculaire endotheliale groeifactor A (VEGF-A) wordt genoemd. VEGF-A is een signaaleiwit dat de groei van nieuwe bloedvaten stimuleert en ervoor zorgt dat er meer vocht uit bestaande bloedvaten lekt.
Bij veel netvliesaandoeningen wordt een overmatige hoeveelheid VEGF-A aangemaakt. Hoge concentraties van dit eiwit veroorzaken verschillende schadelijke veranderingen.
- Er ontstaan kwetsbare nieuwe bloedvaten onder of in het netvlies.
- Bloedvaten lekken vocht af in het netvliesweefsel.
- Bloedvaten kunnen gaan bloeden.
- De macula, die zorgt voor scherp centraal zicht, raakt gezwollen.
- Netvliescellen krijgen na verloop van tijd minder zuurstof.
Ranibizumab bindt zich stevig aan VEGF-A voordat dit eiwit de receptoren op de bloedvatcellen bereikt. Het blokkeren van dit eiwit heeft verschillende gunstige effecten.
- De groei van abnormale bloedvaten vertraagt of stopt.
- Het lekken van bloedvaten neemt af.
- De zwelling van het netvlies neemt geleidelijk af.
- De kans op bloedingen is kleiner.
- Het gezichtsvermogen stabiliseert zich vaak of verbetert.
Het geneesmiddel blijft enkele weken in uw oog werkzaam. Omdat het lichaam het geneesmiddel geleidelijk afbreekt, zijn herhaalde injecties meestal nodig om het effect van de behandeling te behouden.
Bijwerkingen van ranibizumab (Lucentis)
Ranibizumab kan bijwerkingen veroorzaken die verband houden met de injectieprocedure, het geneesmiddel zelf of, in zeldzame gevallen, bijwerkingen in het hele lichaam.
Veel voorkomende bijwerkingen van Lucentis (ranibizumab) zijn:
- Oogpijn
- Roodheid van het oog
- Het gevoel dat er iets in het oog zit
- Kleine bloedingen op het witte deel van het oog
- Verhoogde traanproductie
- Droge ogen
- Wazig zicht kort na de injectie
- Drijvende vlekjes in het gezichtsveld
- Lichte stijging van de oogdruk
- Hoofdpijn.
Minder vaak voorkomende maar klinisch belangrijke bijwerkingen van Lucentis (ranibizumab) zijn:
- Cataract veroorzaakt door onopzettelijk letsel tijdens de injectie
- Ontsteking in het oog
- Letsel aan het hoornvlies
- Glasvochtbloeding
- Netvliesscheur
- Netvliesloslating
- Aanhoudende stijging van de oogdruk.
Zeldzame maar ernstige bijwerkingen van het geneesmiddel Lucentis (ranibizumab) zijn:
- Infectie in het oog
- Ernstige allergische reactie
- Verstopping van een netvliesarterie
- Beroerte
- Hartaanval
- Overlijden als gevolg van ernstige hart- en vaatziekten, hoewel een direct verband hiermee niet consistent is aangetoond.
Vervolgens lichten we de bijwerkingen toe en geven we advies over hoe u deze kunt voorkomen of verminderen.
1. Oogpijn
Oogpijn is de meest voorkomende bijwerking na een intravitreale injectie. De meeste patiënten beschrijven een lichte pijn of irritatie die enkele uren tot twee dagen aanhoudt.
De injectienaald dringt door de buitenste wand van uw oog. Dit injectieproces veroorzaakt tijdelijke beschadiging van het weefsel. Antiseptische oplossingen, ooglidhouders en het tijdelijk uitrekken van het oogoppervlak dragen ook bij aan het ongemak.
2. Rode ogen
Uw oog kan na de injectie 3-4 dagen rood blijven.
De injectienaald kan kleine bloedvaatjes in het bindvlies beschadigen; dit is het doorzichtige vlies dat het witte deel van het oog bedekt. Ook de antiseptische oplossing kan tijdelijke irritatie veroorzaken.
Ongeveer 15% van de mensen bij wie het medicijn is geïnjecteerd, krijgt last van roodheid van het bindvlies.
3. Kleine bloedingen op het witte deel van het oog
Er kan een felrode vlek op het witte deel van uw oog verschijnen.
De injectienaald kan een klein oppervlakkig bloedvaatje doen scheuren. Er hoopt zich bloed op onder het bindvlies, wat een subconjunctivale bloeding veroorzaakt.
Het ziet er vaak eng uit, maar vormt doorgaans geen bedreiging voor het gezichtsvermogen.
4. Het gevoel dat er iets in uw oog zit
Veel patiënten ervaren een korrelig of zanderig gevoel in het oog.
De antiseptische oplossing irriteert tijdelijk het hoornvliesoppervlak. Tijdens de ingreep kunnen ook kleine krasjes op het hoornvliesoppervlak ontstaan.
5. Droge ogen
Herhaalde blootstelling aan antiseptica en een tijdelijke verstoring van de traanfilm verminderen de smering van het oogoppervlak.
6. Wazig zicht
Het zicht wordt meestal direct na het injecteren van het medicijn tijdelijk wazig.
Verschillende factoren dragen bij aan wazig zicht:
- Er kunnen minuscule luchtbelletjes in het glasvocht terechtkomen.
- Het geneesmiddel verandert tijdelijk de optische eigenschappen in het oog.
- Na de injectie kan er tijdelijk een verstoring van het netvlies optreden.
7. Drijvende vlekjes
U kunt kleine bewegende vlekjes of draadjes in uw gezichtsveld waarnemen.
Er kunnen tijdelijk minuscule luchtbelletjes, eiwitdeeltjes of kleine hoeveelheden bloed in het glasvocht zweven.
Deze zwevende vlekjes verdwijnen vanzelf binnen 3-4 dagen.
Zoek onmiddellijk medische hulp als u plotseling talrijke zwevende vlekjes ziet, vergezeld van lichtflitsen of een gordijn voor uw ogen, omdat deze symptomen kunnen wijzen op netvliesloslating.
8. Lichte stijging van de oogdruk
De oogdruk stijgt meestal direct na de injectie en keert binnen 30 tot 60 minuten terug naar normaal.
De geïnjecteerde vloeistof vergroot tijdelijk het volume in uw oog. Het extra volume verhoogt de intraoculaire druk totdat de vloeistof zich opnieuw verdeelt.
Informeer uw arts als u glaucoom heeft.
9. Hoofdpijn
Sommige mensen krijgen na de injectie last van lichte hoofdpijn.
Tijdelijke veranderingen in de oogdruk, angst en lichte ontsteking kunnen bijdragen aan het ontstaan van hoofdpijn.
10. Ontsteking in het oog
Een ontsteking in het oog kan het gezichtsvermogen in gevaar brengen als deze niet wordt behandeld.
Symptomen zijn onder meer:
- Oogpijn
- Rode ogen
- Wazig zicht
- Lichtgevoeligheid.
Uw immuunsysteem kan reageren op het geneesmiddel of op eiwitten die tijdens de behandeling worden ingebracht. Ontstekingscellen hopen zich op in het oog en beschadigen het kwetsbare netvliesweefsel.
Bij ongeveer 0,5% van de patiënten treedt een steriele intraoculaire ontsteking op.
11. Door de injectie veroorzaakte cataract
De ooglens kan troebel worden als deze tijdens de injectie per ongeluk wordt beschadigd.
De injectienaald kan per ongeluk de ooglens raken, vooral bij technisch moeilijke ingrepen.
12. Glasvochtbloeding
Een bloeding in het glasvocht kan het gezichtsvermogen plotseling verminderen.
De injectienaald kan een bloeding veroorzaken, of kwetsbare, abnormale bloedvaten kunnen tijdens de behandeling gaan bloeden.
13. Netvliesscheur en netvliesloslating
Er kan een scheur in het netvlies ontstaan waardoor vocht zich eronder kan ophopen, wat een netvliesloslating veroorzaakt.
Reden: De injectieprocedure kan tractie op het glasvocht veroorzaken, waardoor aan het netvlies wordt getrokken.
Zoek onmiddellijk medische hulp als u talrijke nieuwe zwevende vlekjes, lichtflitsen of een schaduw of gordijn voor uw ogen waarneemt. Vroegtijdige behandeling kan het gezichtsvermogen vaak redden.
14. Infectie in het oog
Een infectie in het oog wordt endoftalmitis genoemd. Deze complicatie is een medisch noodgeval, omdat binnen enkele dagen blijvende blindheid kan optreden.
Reden: Ondanks zorgvuldige sterilisatie kunnen er tijdens de injectie bacteriën in uw oog terechtkomen.
Het geneesmiddel veroorzaakt de infectie niet rechtstreeks. De injectieprocedure biedt micro-organismen de kans om het oog binnen te dringen.
Endoftalmitis komt voor bij ongeveer 0,05% van de mensen bij wie het medicijn wordt geïnjecteerd.
15. Aanhoudende stijging van de oogdruk
Bij sommige mensen treedt na vele injecties een langdurige verhoging van de oogdruk op.
Herhaalde injecties kunnen de normale afvoer van kamerwater via het trabeculaire netwerk verminderen. Ook minuscule eiwitdeeltjes of herhaalde mechanische belasting kunnen bijdragen aan het ontstaan van dit probleem.
Een aanhoudende stijging van de oogdruk komt voor bij ongeveer 3% van de mensen die een langdurige behandeling ondergaan.
16. Beroerte en hartaanval
Na injectie komen zeer kleine hoeveelheden ranibizumab in de bloedbaan terecht.
Vasculaire endotheliale groeifactor A helpt bij het behoud van gezonde bloedvaten. Het blokkeren van dit eiwit in het hele lichaam zou in theorie de vorming van bloedstolsels kunnen bevorderen of het herstel van bloedvaten kunnen belemmeren.
Uit grootschalige klinische onderzoeken is echter gebleken dat het risico op een beroerte en een hartaanval zeer laag is.
Om dit risico te verminderen, moet u uw arts informeren als u recent een beroerte of een hartaanval heeft gehad, als u ongecontroleerde hoge bloeddruk heeft of als u lijdt aan een ernstige hart- en vaatziekte.
Uw arts zal vóór de behandeling de voordelen en risico’s tegen elkaar afwegen.
Lucentis (ranibizumab) is een van de meest effectieve geneesmiddelen voor de behandeling van netvliesaandoeningen die worden veroorzaakt door abnormale bloedvatgroei en -lekkage. De meeste bijwerkingen zijn mild, van voorbijgaande aard en houden eerder verband met de injectieprocedure dan met dit geneesmiddel zelf. De meest voorkomende bijwerkingen zijn ongemak in de ogen, rode ogen, subconjunctivale bloedingen, wazig zien en een tijdelijke verhoging van de oogdruk.
Discussion about this post