In 2025 zijn in Nederland 539 mazelengevallen gemeld; 62 daarvan werden waarschijnlijk in het buitenland opgelopen (onder andere 39 in Marokko). Er is volgens het RIVM geen landelijke uitbraak, maar de cijfers en de lokale verschillen in vaccinatiegraad laten kwetsbare clusters zien.
Wat melden de officiële bronnen?
Het RIVM publiceerde op 7 januari 2026 een update waarin staat dat sinds de vorige update (3 dec 2025) één nieuwe mazelenmelding binnenkwam en dat in totaal 539 gevallen van mazelen in 2025 door de GGDs zijn gerapporteerd. Het RIVM benadrukt dat er geen nationale uitbraak is vastgesteld op het moment van de update.
Van die 539 gevallen werden 62 patiënten gezien als importgevallen (besmetting in het buitenland). De RIVM-telling geeft de volgende landen als herkomst van die importgevallen: 39 in Marokko, 4 in Griekenland, 4 in Roemenië, 2 in Vietnam, 2 in Turkije, 3 in België, plus enkele losse meldingen uit onder meer Iran, Uganda, China en Italië. Dit onderstreept dat internationale reizen een factor blijft.
Eerder (in juni 2025) meldde het RIVM een sterfgeval in Nederland door mazelen — het betrof een volwassene met een ernstige immuundeficiëntie die in het ziekenhuis werd opgenomen. Dat incident illustreert dat mazelen, hoewel zeldzaam geworden, nog steeds levensbedreigend kan zijn voor kwetsbare personen.
Waar zitten de kwetsbare plekken?
Onderzoek en berichtgeving wijzen op grote regionale verschillen in vaccinatiegraad. Stadsgebieden als Rotterdam en delen van Amsterdam en Den Haag laten lagere BMR/MMR-dekking zien; voor Rotterdam wordt in berichtgeving een MMR-dekking rond 80,7% genoemd — ruim onder de 95% die WHO en volksgezondheidsinstanties als doel stellen om groepsimmuniteit te bereiken. Zulke lage dekkingen verklaren waarom lokale clusters ontstaan en waarom een relatief beperkt aantal niet-gevaccineerden toch veel besmettingen kan veroorzaken.
Het RIVM meldt bovendien dat het sinds 2022 moeilijker is om de exacte nationale vaccinatiegraad te berekenen omdat een deel van de vaccinaties anoniem wordt gerapporteerd; dat maakt monitoring en vroege detectie van dalende dekkingspercentages lastiger. Het geregistreerde percentage kan daardoor iets lager zijn dan de werkelijke dekking, maar de trend van lokale lage-dekking-clusters blijft zorgelijk.
Waarom ontstaan deze uitbraken ondanks het Rijksvaccinatieprogramma?
Belangrijke factoren:
- Lokaal lage vaccinatiegraad — Niet-gevaccineerde of deels gevaccineerde gemeenschappen (bijvoorbeeld om religieuze, filosofische of anthroposofische redenen, of door praktische obstakels) vormen kwetsbare clusters. Dit leidt tot grotere uitbreidingskansen binnen die netwerken.
- Internationaal import — Reizen naar landen met actieve circulatie van mazelen (zoals de 39 gevallen gekoppeld aan Marokko in 2025) brengt het virus terug naar Nederland. Eén geïmporteerd geval kan in lage-dekking-gemeenschappen snel uitgroeien tot een cluster.
- Daling in tijdige vaccinatie — RIVM-rapporten tonen dat vaccinatiegraad voor sommige cohorten licht is gedaald in recente jaren; zelfs kleine dalingen onder de 95%-drempel verhogen het risico op lokale uitbraken. De registratieproblematiek sinds 2022 bemoeilijkt exacte monitoring.
Wie loopt de meeste risico’s?
Mazelen kan ernstig verlopen bij: zuigelingen (te jong om gevaccineerd te zijn), zwangeren, en mensen met verlaagde afweer (bijv. door medicatie of ziekte). Het RIVM benadrukt dat mensen zonder volledige vaccinatie of zonder eerdere infectie zich moeten onthouden van contact met jonge baby’s, zwangeren en immuungecompromitteerden wanneer er mazelencirculatie is. In 2025 leidde een ziekenhuisopname van een immuungecompromitteerd persoon tot een fatale afloop, een trieste bevestiging van dit risico.
Wat adviseert het RIVM en de GGD?
Praktische adviezen uit de publieke communicatie:
- Vaccinatie volgens het Rijksvaccinatieprogramma: eerste MMR-prik op 14 maanden; in veel gevallen is inhalen/controle via de GGD mogelijk wanneer vaccinaties zijn gemist.
- Vroege vaccinatie bij reizen: kinderen die jonger zijn dan de standaardleeftijd en naar landen met veel mazelen gaan, kunnen eerder MMR krijgen; ook ongevaccineerde volwassenen die reizen worden geadviseerd zich te laten vaccineren.
- Bij ziekte: blijf thuis en bel de huisarts: ga niet zonder overleg naar de huisartspraktijk, om verspreiding te voorkomen.
Als vaccinatiegraad niet stijgt in kwetsbare wijken, blijven lokale uitbraken mogelijk.
Discussion about this post